ANGST

 

 

Angst voor De Vrije Psych(e)


De indruk bestaat dat nogal wat psychiaters en psychotherapeuten moeite hebben om openlijk in te stemmen met het systeemkritische gedachtegoed zoals dat verwoord wordt op DeVrijePsych.


Verschillende redenen kunnen hieraan ten grondslag liggen. Een daarvan kan bestaan uit angst.


Angst waarvoor ? Angst om economisch geschaad te worden wanneer zorgverzekeraars zouden besluiten geen contracten (meer) aan te gaan met kritische psychen ? Angst ook om geïsoleerd te raken van de hoofdmacht der collegae, nu (nog) verzameld rond de systeemvriendelijke regionale en landelijke beroepsverenigingen ? 


Beide angsten zijn reëel.


Tot 2007 zijn zij die contracten met een Zorgkantoor AWBZ hebben tot op zekere hoogte beschermd. Daarna, bij de overgang van psychiatrie-psychotherapie naar de reguliere ziektekostenverzekeraars, niet meer, want zorgverzekeraars kunnen contracten weigeren, terwijl ze  daarbij de werkelijke reden - het aanhangen en uiten van systeemkritisch gedachtegoed - omzeilen.


Ook de vrees voor collegiaal isolement is begrijpelijk, zolang de oppositionele krachten (nog) niet sterk genoeg zijn hen een nieuw professioneel thuis te bieden.


Bange mensen, en dus ook bange psychiaters en psychotherapeuten, hebben de neiging zich onzichtbaar te maken. Dat kan door te vluchten in conformisme en te kiezen voor (vermeende) veiligheid in de schaduw van de autoriteit.

Zo kan het gebeuren dat de komende maanden duizenden psychiaters en psychotherapeuten dreigen aan te monsteren in door overheid en zorgverzekeraars ingestelde rekruteringsbureau’s, waar instructie wordt gegeven in de toepassing van de nieuwe digitale administratie- en behandelmethoden, in het nieuw te vormen leger van autoriteits-trouwe binaire gedragspiloten.


Dit is om meerdere redenen ernstig. Conformisme en autoritairisme zijn onverenigbaar met autonomie. Veel (zij het niet alle) psychiaters en psychotherapeuten vinden het van doorslaggevende therapeutische waarde om de autonome tendensen van hun klanten tot ontwikkeling te (helpen) brengen en daarbij is modelling - het voorleven van (het streven naar) zelfstandigheid van de therapeut zelf - een krachtig middel, dat de therapeut kan vormgeven door zijn/haar professionele autoriteit te profileren ten opzichte van autoriteiten die schadelijk handelen jegens zowel hem of haarzelf als jegens de patiënt.


Persisteren op handhaving van eigen en andermans autonomie houdt een belangrijke therapeutische waarde in stand, opgeven van autonomie doet deze therapeutische waarde verloren gaan.


Veel van onze klanten zijn in hun gevoelsontwikkeling beschadigd door verbaal en non-verbaal verwarrende, verwaarlozende, manipulerende en loyaliteitsconflicten inducerende boodschappen vanuit het primair milieu. Het lijkt onaanvaardbaar wanneer patiënten goede reden hebben om ons, hun behandelaars, te beleven als replica's van hun bange en verwarde opvoeders.


Vanuit het perspectief van de Staat en het Verzekeringsbedrijf kan dit echter als een meesterlijke zet worden gezien, waarbij naar autonomie strevende behandelaars worden gediskwalificeerd ten gunste van autoriteits-trouwe volgers die deze attitude als voorbeeld zullen doorgeven aan hun klanten. Zo dooft het licht.


Miljoenen Euro’s zijn en worden gestoken in commercials die inzake de grote veranderingen binnen de gezondheidszorg voornamelijk een "feel-good"-sfeer proberen te op te roepen. "U kunt zélf kiezen!" "Géén tweedeling meer!" "Iedereen dezelfde keuze mogelijkheden!" "Transparantie!" "Kwaliteit!" Wie kan hier tegen zijn ?


In de context van dit audiovisueel - en ander geweld is het voor veel psychen moeilijk op eigen kompas te blijven varen. Temeer omdat hun systeemvriendelijke beroepsverenigingen complementaire, vanzelfsprekend lijkende en vals-geruststellende boodschappen uitzenden. "Doe mee aan de DBC !" roepen zij in koor, soms voorgegaan door onscrupuleuze, dirty tricks niet vrezende en door persoonlijke ambitie verteerde (al dan niet hooggeleerde) aanvoerders.


Er dreigt een sfeer te ontstaan van  "Daar heb je weer  zo’n zooitje lastpakken die dwarsliggen, terwijl de propagandaboodschappen toch alleen maar "bewijzen" dat alles "beter" wordt? "Dat doet men toch allemaal niet als het niet serieus zou zijn en dus dóór moet gaan?", lijken vele psychen door deze Tsanumi te denken, om tot de slotsom te komen "Dat Het Blijkbaar Zo Is En Niet Anders Kan".


De sociaal psycholoog Festinger ontwikkelde in de jaren zestig het begrip Cognitieve Dissonantie Reductie. Elkaar uitsluitende of ook al botsende cognities, inclusief de daarbij behorende emoties, zijn moeilijk te verdragen en daarvoor wordt een oplossing gezocht;  die oplossing is vaak gelegen in een afzwakking van de valentie van een van de oppositionele waarden of stellingnames. Dat gebeurt door het versterken van de argumenten voor A en het tegelijkertijd afzwakken van de argumenten voor B. Daarna kunnen we weer rustig(er) slapen.


(Groucho Marx ’s oplossing om zijn zelfveroordelende kant in stand te houden: "Ik wil geen lid worden van een club die mensen als ik aanneemt als lid.")


In bovengenoemde punten is het mechanisme van de Cognitieve Dissonantie Reductie zichtbaar, dat complementair is aan de psychoanalytische begrippen loochening en rationalisatie.


Wat kunnen wij doen? Hoe kan de angst verminderd worden?


Om te beginnen door te erkennen dat de angst bestaat. Door het beest recht in de ogen te kijken, de reële angst ernstig te nemen en onderling te bespreken. Door alternatieve manieren van denken en handelen te bespreken en uit te leggen. Door argumenten tégen de nieuwe methodieken en vóór onze benadering aan te bieden.
Door te wijzen op de nadelen van het nieuwe stelsel en door de waarde en de voordelen van de beproefde psychotherapeutische praxis te benadrukken.


Ook door ons te realiseren dat bij verzekerden met een restitutiepolis onze contracten met verzekeraars overbodig zijn. En dus ook de angst voor contractuitsluiting niet aan de orde is. Door onze economische veiligheid te vergroten door ook zelfbetalende patiënten te behandelen. En door de angst te relativeren in het besef dat systeembraafheid allerminst contractrijkheid zal garanderen.


Tot slot het volgende.

 

Ons grondwettelijk vastgelegde recht op vrije meningsuiting is een groot goed. Dit recht verbleekt tot dode letter wanneer wij hiervan geen gebruik maken wanneer het erop aankomt.


Moedig is hij of zij die handelt ondanks angst.

Kaspar Mengelberg, met dank voor discussiebijdragen over een eerste versie 

Unser Kopf ist rund, damit das Denken die Richtung wechseln kann.
(Francis Picabia)


© DeVrijePsych