Over het anonimiseren van Diagnose Behandel Combinaties (DBC's) en onderhandelingen hierover door de beroepsverenigingen.
 
1. De feiten
 
DBC-registraties bestaan uit op naam van een patiënt gestelde DSM-4 classificaties en behandelactiviteiten. In de debecederings-programma's dienen als eerste de "persoonsgegevens" zoals naam, adres,  geboortedatum en dergelijke ingevoerd te worden.
 
DBC's dienen naar de mening van het zelfstandig bestuursorgaan College Tarieven Gezondheidszorg/Zorgautoriteit in oprichting  (CTG/Zaio) conform haar regel  "Verplichte aanlevering en verspreiding Minimale Dataset (GG/NR-100-031, 26 januari 2006)" aan het DBC Informatie Systeem (DIS) te worden geleverd. DIS verspreidt deze vervolgens onder verschillende belanghebbenden.
 
(Zie http://www.ctg-zaio.nl/apus/render.php?type=15&id=7837&template=default)
 
 
Bij DBC-registratie en -aanlevering is sprake van verplichting op basis van regelgeving door een bestuursorgaan; geen sprake is van een wet die hier expliciet toe verplicht.
 
Vanuit verschillende zijden  zijn min of meer ernstige bezwaren ingebracht tegen aanlevering aan het DIS van deze op naam gestelde medische gegevens.
 
Een groeiend aantal psychiaters en psychotherapeuten meent dat het medisch beroepsgeheim hierdoor onaanvaardbaar wordt opgerekt. Tevens  dat de privacy van hun patiënten wordt geschonden, en hun belangen kunnen worden geschaad. Het College Bescherming Persoonsgegevens heeft eveneens ernstige kritiek op de gang van zake. De beroepsverenigingen van psychiaters en psychotherapeuten hebben tenslotte ook hun zorgen over mogelijke privacyschendingen in meer of minder dringende bewoordingen tot uitdrukking gebracht.
 
Dit scala aan opvattingen heeft in de husselpot van overleggremia geleid tot voorstellen over  anonimisering van DBC-registraties. Naar verluidt is overleg over privacybescherming tussen beroepsverenigingen (NVvP en NVVP) en andere betrokken "partijen" op dit moment, april 2006, hoogst actueel. Dit overleg betreft niet alleen de privacyaspecten van DBC’s. Ook  andere zaken zoals de verplichting tot DBC-registraties bij zelf betalende patiënten en eventuele vermelding van medische data op declaraties zijn onderwerp van bespreking.
 
In het document "DIS00233 Versleutelen en anonimiseren DIS_bestanden V1.0 definitief.doc" d.d. 24-1-2006 van de Projectorganisatie DIS wordt de actuele wijze van anonimiseren beschreven en verplicht gesteld. Dit in afwachting van elektronische versleuteling, waarvan de aard nog niet bekend is.
 
Zie http://www.dbcggz.nl/cms/data/attachments/250/bestand/dis00233%20versleutelen%20en%20anonimiseren%20dis-bestanden%20v1.0%20definitief.pdf
  
 
De identiteit van een patiënt dient geanonimiseerd te worden tot:
 
1. De vier cijfers van de postcode, aangevuld met AA. Formaat: nnnnAA.
2. Het huisnummer.
3. Het geboortejaar, de dag/maand wordt 0101. Formaat: jjjj0101.
 
 
Op de website www.postcode.nl kan men de gegevens 1. en 2. invoeren, onder weglating van de letters van de postcode. Hierdoor kan het aantal mogelijke adressen van de potentieel geanonimiseerden veelal tot enkele tientallen worden teruggebracht. In een gemeentelijke basisadministratie (GBA) kan door zoeken op de combinatie van deze adressen en het geboortejaar de cirkel nog verder worden verkleind. Een en ander is afhankelijk van bevolkingsdichtheid (hoog- en laagbouw, urbanisatie) en voorkomen van geboortejaren. Het is denkbaar dat op een specifieke combinatie van postcodecijfers en huisnummer bijvoorbeeld slechts één 82-jarig individu kan wonen. Deze exercitie is met daartoe ontworpen software automatisch uit te voeren. De samenwerking van de verschillende instellingen en hun respectieve databestanden waarin bovendien elk individu wordt geïdentificeerd met Sof-nummer (BurgerServiceNummer) is reeds ver doorgevoerd.
 
Bovenstaande geldt in afwachting van elektronische versleuteling (anonimisering). Hoe dit laatste in zijn werk zal gaan is onbekend. Naar verluidt geschiedt dit door een klein programma aan de bestaande DBC-programmatuur toe te voegen. Technisch zou dit niet zeer gecompliceerd zijn. Het weer verwijderen of wijzigen van deze toevoeging dus ook niet.
 
De DBC-systematiek is (onder meer) bedoeld is als declaratiebasis. Het lijkt niet waarschijnlijk dat verzekeraars vanaf 2007 anonieme declaratie-DBC’s  zullen aanvaarden. Net zomin als zij dat nu in de somatische geneeskunde doen.
 
Samenvatting:
Onder psychiaters en psychotherapeuten en binnen het College Bescherming Persoonsgegevens leven bezwaren tegen het op naam van patiënten aanleveren van DBC's. De actuele en mogelijk toekomstige wijzen van anonimiseren van DBC's zijn hierboven aangeduid.
Hierover, en over andere aspecten van DBC's, is overleg actueel tussen de beroepsverenigingen en "Den Haag".
 
2. Standpunt vanuit DeVrijePsych
 
De hierboven beschreven wijze van "anonimiseren" via postcodecijfers, straatnummer en geboortejaar is inadequaat.
 
Tevens moet overwogen worden dat de DBC registratie niet alleen de gegevens van de patiënt vastlegt maar ook de behandelgewoontes van de (niet-geanonimiseerde) behandelaar. Verzekeraars zullen op basis van laatstgenoemde gegevens de snel- en kortwerkende, en dus relatief goedkope, psychiaters en psychotherapeuten contracteren, en hun (bijvoorbeeld psychoanalytisch georiënteerde en dus veelal) langduriger en grondiger behandelende collegae uitsluiten.
 
Het “anonimiseren” is bedoeld als sociale techniek van bureaucratenzijde, met als doel om psychiaters en psychotherapeuten die uit het oogpunt van handhaving van beroepsgeheim en  privacybescherming bezwaren hebben (voorlopig) de wind uit de zeilen te nemen.
 
DBC's zijn controle- en beheersingsinstrumenten der beleidsmatige en financiële machthebbers zijn. Zij tasten de professionele zelfstandigheid van psychiaters en psychotherapeuten aan. Zie in dit verband: http://www.devrijepsych.nl/?pagina=Tijdschr.%20v.%20Psychot&id=100
 
 
DBC's moeten categorisch van de hand gewezen worden. Wel of niet "geanonimiseerd".
 
De hierboven aangeduide gesprekken tussen de beroepsverenigingen en "Den Haag" zijn overbodig en gevaarlijk omdat zij slechts kunnen leiden tot concessies aan het uitgangspunt: categorale afwijzing.
 
De beroepsverenigingen zouden moeten volstaan met een schriftelijke mededeling dat zij hun leden zullen adviseren af te zien van DBC registraties en aanlevering daarvan. Zij hebben immers tot taak de autonomie van de professionals te bewaken. En niet te verkwanselen.
 
Kaspar Mengelberg 19 april 2006